Historie Nes

Nes is een dorp in het noorden van de provincie Fryslân en ligt in gemeente Noardeast-Fryslân. Tot en met 1983 was Nes onderdeel van de gemeente Westdongeradeel, vanaf 1984 van gemeente Dongeradeel. En vanaf 2019 onderdeel van de nieuwe gemeente Noardeast-Fryslân.

Nes is jonger dan de terpdorpen. De eerste bedijking was ongeveer in 1180. Onder het dorp Nes valt ook de buurtschap Wie.

Ligging

Het dorp Nes ligt aan de Waddenzee, WZW van de dorpen Moddergat en Paesens, W van het Nationale Park Lauwersmeer, NW van de dorpen Lioessens en Morra, NNW van het dorp Oosternijkerk, NO van het dorp Hantumhuizen, ONO van het dorp Ternaard en OZO van het dorp Wierum.

Tot het dorpsgebied behoren ook het grootste deel van de zandplaat Rif en de zandplaat Engelsmanplaat in de Waddenzee, tussen de eilanden Ameland en Schiermonnikoog.

Statistische gegevens

In 1840 omvat het dorp Nes 70 huizen met 538 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 150 huizen met ca. 385 inwoners.

Bezienswaardigheden

Nes heeft 4 rijksmonumenten, Sint-Johanneskerk op Wâldwei 9, Kop-hals-rompboerderij met voorhuis tussen topgevels op Wierumerweg 12, terp op Wiesterwei en een woonhuis met pakhuis in overgangsstijl op Foarstrjitte 21 .

De Hervormde (PKN) Johanneskerk (Wâldwei 9) is een eenbeukige kerk waarvan het oudste deel uit de 12e eeuw stamt. 

De toren is gebouwd rond 1200, en de kerk tussen 1200 en 1225. Hiervoor hebben er vast ook al mensen gewoond, omdat er scherven gevonden zijn die naar schatting van voor het jaar 1200 zijn.

Het vierzijdig gesloten gotisch koor uit de 13e eeuw is versierd met lisenen, een rondboogfries en tandlijst .

De zadeldaktoren werd gebouwd op een restant van gereduceerd westwerk.

In de toren met een mechanisch torenuurwerk hangt een luidklok (1477) van Gert met afbeeldingen van Madonna met kind en Johannes de Evangelist en een luidklok (1686) van Petrus Overney.

De spitsboogvensters dateren uit de 16e eeuw. In 1604 werd de toren deels beklampt en het interieur van het schip voorzien van een houten tongewelf. In de kerk een preekstoel (1775) in rococostijl (toegeschreven aan Yge Rintjes), een herenbank (1775).

Het orgel uit 1906 is gebouwd door de firma M. Vermeulen te Woerden.

De zware bakstenen zadeldaktoren is in 1974 gerestaureerd en de rest van het monumentale gebouw kreeg in 1997 een 'opknapbeurt'. Het interieur werd in 1998 aangepakt en nu staat het kerkje er weer fantastisch bij.